Staalafname: Cerebrospinaal vocht lumbaalpunctie
VersiegeschiedenisVersiegeschiedenis
|
Version History (public)Version History (public)

Titel

Cerebrospinaal vocht lumbaalpunctie 

Aard prestatie

Medische handeling

Omschrijving

Aftappen van lumbaal vocht met een holle naald uit de spinale subarachnoïdale ruimte beneden het niveau waar het ruggemerg eindigt.

Indicaties

Verdenking op intracerebrale pathologie of ruggenmergpathologie

Tegenindicaties

[01] Verhoogde intracraniële druk
[02] Verhoogde bloedingsneiging
[03] Lokaal geïnfecteerde huid

Complicaties

[01] Postpunctionele hoofdpijn, komt voor bij 10-30% van de patiënten na een lumbaal punctie (4). Deze hoofdpijn wordt veroorzaakt door een lek van CSV uit de dura met een resulterende tractie op pijn-gevoelige structuren. Patiënten presenteren zich met frontale of occipitale hoofdpijn binnen de 12-24 uur na de procedure. Deze hoofdpijn verergert bij rechtstaan en vermindert bij liggen (orthostatische hoofdpijn). Zonder behandeling, duurt deze hoofdpijn typisch 2 tot 14 dagen (4). Risicofactoren zijn vrouwelijk geslacht, jongere leeftijd (20-40 jaar), voorgeschiedenis van hoofdpijn (4).     
Het risico op postpunctionele hoofdpijn kan gereduceerd worden door het gebruik van smallere naalden. Over het effect van positionering van de patiënt en/of bedrust na de lumbaal punctie, bestaat er geen eenduidige literatuur (4).   
[02] Inklemmingssyndroom (bij verhoogde intracraniële druk)
[03] Iatrogene meningitis
[04] Infectie (lage incidentie, zelfs bij patiënten met concomitante bacteriëmie).

Benodigdheden

[01] Chloorhexidine 0.5% in alcohol 70%
[02] Steriele handschoenen
[03] Steriele doek
[04] Naald
[05] Steriele buisjes die goed afsluitbaar zijn
[06] Kleefpleister

Methodiek Voorbereiding

[01] Handhygiëne: handalcohol (Sterilium)
[02] Oogspiegelen of CT schedel om verhoogde intracraniële druk uit te sluiten
[03] Positionering van de patiënt: dwars zittend op bed, met beide armen rond kussen/ samengevouwen deken, bolle onderrug, gesteund door verpleegkundige die voor patiënt plaatsneemt en hoofd van patiënt in flexie houdt (bij bewusteloze of niet-coöperatieve patiënt: liggend op zij met opgetrokken knieën en flexie van de nek). Zorg dat de rug zich loodrecht op het ondersteunend oppervlak bevindt.
 [04] Lokalisatie L3-L4, evt. L4-L5 (= ter hoogte van de bekkenkam)
 [05] Ontsmetting van de huid met chloorhexidine
 [06] Steriele handschoenen aandoen en steriele doek op het bed leggen t.h.v. de punctieplaats.

Methodiek Verloop

[01] In het mediane vlak L3-L4, evt. L4-L5 aanprikken onder een lichte hoek van 70° met het rugoppervlak (met de punt van de naald naar het hoofd van de patiënt toe), parallel aan processi spinosi
[02] Na het passeren van de interspinale ligamenten volgt een elastische weerstand (lig. flavum) waarna de naald nog enkele millimeters wordt doorgeschoven.
[03] Mandrin verwijderen en liquor laten aflopen (3x minstens 16 druppels in 3 verschillende (genummerde) buisjes opvangen in volgende volgorde: chemisch, bacteriologisch, cytologisch onderzoek)
[04] Mandrin opnieuw inbrengen en naald verwijderen
[05] Kleefpleister op insteekplaats aanbrengen.

Methodiek Nazorg

[01] Noteer/kleef de patiëntgegevens (naam en geboortedatum) op de stalen
[02] Bezorg de stalen samen met het volledig ingevulde aanvraagformulier (met aanduiding van het soort staal) zo snel mogelijk op het klinisch laboratorium.
[03] Bewaar de stalen nooit in de frigo !
[04] Patiënt: bedrust gedurende 2 uur (verminderen van het risico op postpunctiehoofdpijn; geen consensus in de literatuur).    

Aandachtspunten

• Maximale asepsie bij afname
• Patiënt op de hoogte brengen van mogelijks postpunctionele hoofdpijn door liquorhypotensiesyndroom
• Bij vermoeden meningitis: neem ook 2 sets hemokulturen
 

Referenties

(1) Agrawal D, Silver B, Ellenby MS, Tegtmeyer K, Braner DAV. Lumbar puncture. N Engl J Med 2007; 356: 424-425.
(2) Ellenby MS, Tegtmeyer K, Lai S, Braner DAV. Lumbar puncture. N Engl J Med 2007; 355: e12.
(3) Johnson KS, Sexton DJ. Lumbar puncture: Technique; indications; contraindications; and complications in adults. In: UpToDate, Aminoff MJ (Ed), UpToDate, Waltham, 2009.
(4) Uptodate. Post-lumbar puncture headache (last updated: jan 18, 2012). www.utdol.com  

Verantwoordelijke

JF 

Goedgekeurd door

Johan Frans 

Laatste wijziging door

Guy De Pauw 

OriginalId

11 
Bijlagen
Versie: 3.0 
Gemaakt om 9-11-2011 15:34  door Maui Moss 
Laatst gewijzigd op 10-1-2014 17:10  door Maui Moss 

 

Imelda vzw - Imeldalaan 9 - 2820 Bonheiden
onthaal & info: 015 50 50 11 - receptie@imelda.be // spoed: 015 50 50 40 // fax: 015 50 50 10
Route: klik hier